Dış ticarette ödeme yöntemi seçimi, kimin ne kadar risk aldığını belirler. Alıcı malı görmeden ödemek istemez, satıcı bedeli almadan malı göndermek istemez. Yöntemler bu gerilimi farklı noktalarda dengeler.
Yöntemler ve Risk Dağılımı
Peşin ödeme (Cash in Advance)
Satıcı için en güvenli, alıcı için en riskli yöntem. Genelde küçük tutarlı ilk işlemlerde veya satıcının pazarlık gücü yüksek olduğunda kullanılır.
Mal mukabili (Open Account)
Mal gönderilir, ödeme sonra yapılır. Alıcı için en rahat, satıcı için en riskli. Uzun süreli ve güven ilişkisi kurulmuş taraflar arasında yaygındır.
Vesaik mukabili (Documentary Collection)
Satıcı sevk vesaikini bankaya verir; alıcı ödemeyi yaptığında (veya poliçeyi kabul ettiğinde) vesaiki alır ve malı çekebilir. Banka aracılık eder ama ödemeyi garanti etmez. Akreditiften ucuzdur, mal mukabilinden güvenlidir.
Akreditif (Letter of Credit)
Alıcının bankası, şartlara uygun vesaik ibraz edildiğinde ödemeyi taahhüt eder. Ödeme yükümlülüğü alıcıdan bankaya geçtiği için satıcı açısından güvenlidir. Karşılığında masraflıdır ve şartları katıdır.
Akreditifte Kritik Nokta: Rezerv
Akreditifte banka mala değil, vesaike bakar. İbraz edilen belgeler akreditif şartlarıyla birebir uyuşmuyorsa banka rezerv koyar ve ödeme yapmaz. En sık rezerv sebepleri:
- Yükleme tarihinin akreditifte belirtilen son tarihi aşması
- Vesaikin ibraz süresi içinde bankaya verilmemesi
- Fatura tutarının veya mal tanımının akreditif metniyle farklı yazılması
- Konşimentodaki liman adlarının akreditifle uyuşmaması
- Sigorta poliçesinin akreditifte istenen kapsamda olmaması
Bu yüzden akreditif metni açılmadan önce incelenmelidir. Kabul edilemeyecek bir şart varsa açıldıktan sonra değiştirmek (amendment) hem zaman hem masraf demektir.
Hangi Yöntemi Seçmeliyim?
İlk kez çalıştığınız alıcıda ve yüksek tutarda akreditif; tanıdık alıcıda ve orta tutarda vesaik mukabili; uzun süreli güven ilişkisinde mal mukabili genel eğilimdir. Karar, alıcının ülke riski ve işlem tutarıyla birlikte verilmelidir.
Destek Alın
Akreditif metninizi açılmadan önce inceleyelim, şartların üretim ve sevkiyat takviminizle uyumlu olduğundan emin olalım. İletişim · İhracat danışmanlığı · Incoterms rehberi
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; bankacılık ve hukuki işlemlerde kendi bankanızdan ve danışmanınızdan teyit alın.