Gabari dışı yük, karayolu mevzuatında izin verilen azami genişlik, yükseklik, uzunluk veya ağırlık sınırlarını aşan yüktür. Türbin, trafo, vinç bomu, prefabrik yapı elemanı ve büyük üretim makineleri tipik örneklerdir. Bu yüklerde taşıma bir nakliye işi değil, bir mühendislik ve izin yönetimi projesidir.
Süreç Nasıl İşler?
- Yük etüdü: Ölçü, ağırlık, ağırlık merkezi ve bağlantı/bağlama noktaları belirlenir. Ağırlık merkezi bilgisi, dorse seçimini doğrudan etkiler.
- Rota etüdü: Güzergâh fiziksel olarak taranır — köprü yükseklikleri ve taşıma kapasiteleri, viraj yarıçapları, üst geçitler, enerji hatları, dönüş kabiliyeti ve gerekiyorsa geçici engel kaldırma noktaları.
- İzin başvuruları: Karayolu otoritesi ve gerektiğinde belediye, enerji dağıtım şirketi ve emniyet birimlerinden izin alınır. Çok illi güzergâhlarda başvuru sayısı ve süre artar.
- Ekipman planlaması: Lowbed, semi-lowbed, modüler dorse (SPMT) veya özel kızak seçimi yapılır.
- Operasyon: Refakat ve gerekiyorsa emniyet eskortu ile, çoğu zaman gece saatlerinde ve trafik yoğunluğu düşükken yapılır.
Ekipman Seçimi
- Lowbed / semi-lowbed: Yükseklik sorununu çözer; iş makinesi ve orta ağırlıktaki üniteler için standart çözümdür.
- Genişletilebilir (teleskopik) dorse: Uzun ama nispeten hafif yüklerde — kanat, kiriş, boru.
- Modüler dorse: Aks sayısı ve dizilimi yüke göre kurgulanır; çok yüksek tonajlarda tek çözümdür. Aks başına yük dağıtımı köprü geçişlerinde belirleyicidir.
- Vinç desteği: Yükleme ve boşaltma noktalarında kapasite ve zemin etüdü gerekir; zemin taşıma gücü yetersizse plaka veya zemin iyileştirme planlanır.
Planlamayı Bozan Etkenler
- İzin süreleri. İzinler operasyonun en uzun kalemidir; sevkiyat tarihinden geriye doğru planlanmalıdır.
- Yol çalışmaları. Rota etüdü ile sevkiyat arasındaki sürede güzergâh değişebilir; sevkiyat öncesi teyit şarttır.
- Hava koşulları. Rüzgâr, yüksek profilli yüklerde ve vinç operasyonlarında kritik sınırdır.
- Enerji hattı yükseklikleri. Geçici hat kaldırma gerekiyorsa dağıtım şirketiyle koordinasyon süresi eklenir.
Sık Sorulan Sorular
Süreç ne kadar sürer?
Belirleyici olan taşımanın kendisi değil, izin ve rota etüdü aşamasıdır. Güzergâhtaki il sayısı, engel sayısı ve yükün ölçüsü süreyi belirler; bu yüzden planlamaya erken başlamak tek gerçek hızlandırıcıdır.
Sigorta nasıl yapılır?
Standart taşıyıcı sorumluluğu bu tür yüklerde yetersizdir. Yükün gerçek değeri üzerinden proje bazlı emtia sigortası ve gerektiğinde montaj/demontaj teminatı ayrıca düzenlenir.
Yurt dışı sevkiyatlarda ne değişir?
Her transit ülkenin kendi gabari sınırları ve izin rejimi vardır; rota etüdü ülke bazında tekrarlanır ve gümrük planlaması izin takvimiyle senkronize edilir.
Proje yükünüz için etüt ve teklif: proje taşımacılığı · karayolu taşımacılık · lojistik hizmetlerimiz · iletişim.
