CMR, uluslararası karayolu taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen konvansiyondur. Yükleyici açısından kritik olan nokta şudur: CMR bir mal sigortası değildir, taşıyıcının kusuru hâlinde ödeyeceği tazminatın çerçevesini çizer ve bu tazminat üst sınırla kısıtlıdır.
CMR Belgesi Ne İşe Yarar?
CMR belgesi (taşıma senedi), yükün taşıyıcıya hangi durumda teslim edildiğini kayıt altına alır. Üç nüsha düzenlenir: gönderici, taşıyıcı ve alıcı. Hasar tartışmalarında ilk bakılan belge budur — bu yüzden yükleme anındaki durum, koli adedi ve görünür hasar notları eksiksiz yazılmalıdır.
Tazminat Sınırı Nasıl İşler?
CMR kapsamındaki tazminat, malın gerçek değeri üzerinden değil, brüt ağırlık üzerinden hesaplanan bir üst sınırla ödenir. Bunun pratik sonucu şudur: hafif ama değerli yüklerde (elektronik, ilaç, yedek parça) tazminat, malın değerinin çok altında kalır.
Örnek mantık: 200 kg ağırlığında ancak yüksek değerli bir sevkiyatta, ağırlık üzerinden hesaplanan tavan tutar zararı karşılamaz. Bu boşluğu kapatmanın tek yolu emtia (nakliyat) sigortası yaptırmaktır.
Taşıyıcı Hangi Durumlarda Sorumlu Değildir?
- Yükleyicinin talimatından veya kusurundan kaynaklanan zararlar
- Malın kendi doğasından gelen bozulma, kuruma, paslanma
- Yetersiz veya uygunsuz ambalaj
- Gönderici tarafından yapılan hatalı istifleme
- Mücbir sebepler
Bu listenin en sık işleyen maddesi ambalajdır. Hasar dosyalarının önemli bölümü, ambalajın taşımaya uygun olmadığı gerekçesiyle kapanır.
Hasar Durumunda Yapılması Gerekenler
- Teslim anında kontrol edin. Görünür hasar varsa CMR belgesine ve teslim tutanağına şerh düşülmelidir — teslim alındıktan sonra yapılan bildirim çok daha zayıftır.
- Gizli hasarda süre kısıtı vardır. Kutu içindeki hasar sonradan fark edildiğinde, bildirimin belirli bir süre içinde yazılı yapılması gerekir.
- Fotoğraflayın. Ambalajın, palet düzeninin ve hasarın fotoğrafı, tutanaktan sonra en güçlü delildir.
- Ekspertiz talep edin. Yüksek tutarlı hasarlarda bağımsız eksper raporu süreci hızlandırır.
Sık Sorulan Sorular
CMR sigortası ile nakliyat sigortası aynı şey mi?
Hayır. CMR, taşıyıcının hukuki sorumluluğunu teminat altına alır ve sınırlıdır. Nakliyat (emtia) sigortası, malın kendisini sigortalar ve beyan edilen değer üzerinden öder. Değerli yüklerde ikisi birlikte düşünülmelidir.
Gecikme zararı CMR kapsamında mı?
Gecikme için de sorumluluk doğabilir, ancak burada da tavan uygulanır ve genellikle navlun bedeliyle sınırlıdır. Üretim durması gibi dolaylı zararlar kapsam dışıdır.
Yükleme taşıyıcının sorumluluğunda mı?
Aksi kararlaştırılmadıkça yükleme ve istifleme göndericinin sorumluluğundadır. Sözleşmede bu noktanın açıkça yazılması, sonradan çıkan tartışmaları baştan bitirir.
Sevkiyatlarınızda sigorta ve sorumluluk yapılandırması için: karayolu taşımacılık · parsiyel mi komple mi? · iletişim.
